[Sách] 38 Lá thư Rockefeller gửi cho con trai

[Sách] 38 Lá thư Rockefeller gửi cho con trai: Những bài học vô giá về đạo đức, kinh doanh và triết lý sống.

John D. Rockefeller (1839–1937) là một trong những doanh nhân vĩ đại, giàu có nhất lịch sử Hoa Kỳ (so sánh với GDP đương thời), được biết đến như tỷ phú đầu tiên trên thế giới và người sáng lập tập đoàn Standard Oil Company. Sinh ra tại Richford, New York, trong một gia đình bình dân, khởi đầu khốn khó từ con số không, nhưng Rockefeller đã xây dựng cả một đế chế dầu mỏ, định hình ngành công nghiệp toàn cầu. Sau khi nghỉ hưu, Rockefeller dành phần lớn tài sản cho thiện nguyện, giáo dục, y tế và khoa học.

Trong giai đoạn những năm 1880 đến 1910, giai đoạn Rockefeller đang ở đỉnh cao sự nghiệp với Standard Oil và bắt đầu chuyển sang các hoạt động từ thiện, John D. Rockefeller đã viết cho con trai John D. Rockefeller Jr nhiều bức thư, chia sẻ các bài học sâu sắc về kinh doanh, đạo đức và triết lý sống mà ông đã dày công tích lũy. Nhiều người tin rằng, chính những giá trị chứa đựng trong nội dung của các bức thư ấy kết hợp với sự đoàn kết, giáo dục nghiêm khắc của các thành viên trong gia đình là nguyên nhân dẫn đến Đại gia tộc Rockefeller đã phá vỡ “lời nguyền không ai giàu quá ba đời” để duy trì sự thịnh vượng cho đến bảy đời nay và tiếp tục trường tồn thế hệ mai sau.

Và thật may mắn, Gia tộc Rockefeller đã chia sẻ nội dung của 38 bức thư này ra toàn thế giới, để chúng ta cùng có cơ hội học hỏi, tiếp thu và vận dụng những tinh hoa, giá trị tốt đẹp từ những bài học sâu sắc ấy.

Trong đó, tôi đã rất tâm đắc những bài học về:

1. Điểm xuất phát không quyết định điểm kết thúc (Lá thư thứ nhất)

Ngài Rockefeller đã kể cho con trai về gia đình vô cùng nghèo khổ của bản thân khi còn nhỏ. Xuất phát điểm của bản thân chỉ là một nhân viên kế toán “hạng xoàng”, thế nhưng bằng những nỗ lực không ngơi nghỉ, ông ấy đã xây dựng được cả một đế chế dầu mỏ khiến cả thế giới phải ngưỡng mộ. Trong mắt người khác, đó rất giống như một câu chuyện thần kỳ, nhưng đối với ông, đó lại là phần thưởng xứng đáng cho những bền bỉ và vất vả mà ông phải chịu đựng.

Trong lịch sử, bất luận là kinh doanh hay chính trường, đã có rất rất nhiều tấm gương xuất thân và lập nghiệp từ hai bàn tay trắng, tương tự, cũng đã có rất nhiều người mang trong mình dòng dõi hào môn, quý tộc nhưng lại đi đến bước đường thất bại, phá sản. Chúng ta, ai cũng phải thừa nhận rằng, nếu có gia cảnh tốt thì sẽ khiến cho một người có rất nhiều lợi thế và cơ hội để chiến thắng trong mọi cuộc ganh đua, thử thách nhưng nó không phải là yếu tố quyết định, mà nó còn phụ thuộc vào năng lực, thái độ, tính cách, tham vọng, phương pháp, kinh nghiệm và cả may mắn. Hay nói cách khác, tài sản, vinh quang hay quá khứ huy hoàng của một gia tộc không thể đảm bảo cho con cháu đời sau có một tương lai tươi sáng.

Từ khi còn rất nhỏ, ông đã không cho những người con của mình biết gia đình mình là một gia đình giàu có, quyền lực, bởi ông muốn bồi đắp cho những đứa con đức tính, tư tưởng cao quý, đầy giá trị như tiết kiệm, tự phấn đấu… vì ông biết rằng đồng tiền có thể khiến con người trở nên tha hóa, hống hách, lười biếng, tự cao tự đại, từ đó đánh mất đi những niềm hạnh phúc đẹp đẽ nhất. Ông không muốn thế hệ sau chẳng biết cầu tiến mà chỉ biết ỷ lại vào thành quả của cha mẹ, ông bà mình.

Ai đến với cuộc đời này đều mong muốn bản thân mình sẽ đạt được hạnh phúc, nhưng ít tự tìm được đáp án cho câu hỏi hạnh phúc ấy bắt nguồn từ đâu, và ông cho rằng, hạnh phúc không nằm ở dòng dõi quyền quý, không nằm ở lối sống cao sang mà nằm ở tinh thần tự lập tự cường.

Riêng cá nhân tôi, tôi rất lá thư này truyền động lực mạnh mẽ và bao trùm xuyên suốt 38 lá thư nên đặc biệt thích lá thư này. Quả thật, ai cũng có một điểm xuất phát khác nhau, xuất phát ấy có thể ảnh hưởng đến kết quả nhưng không quyết định được kết quả. Việt Nam ta hay nói con vua thì lại làm vua, còn tôi thì cho rằng con vua thì khả năng cao sẽ lại làm vua thôi, chứ không chắc chắn lắm và con xãi ở chùa chắc gì đã tiếp tục phải quét lá đa. Những cái đã có rồi nếu không giữ sẽ tuột mất, những cái chưa có nếu không cố gắng sẽ rất khó có thể đạt được.

Nếu như bạn tin tuyệt đối vào số phận thì khi khó khăn (dù chỉ một chút) bạn sẽ rất dễ dàng bỏ cuộc, nhưng nếu bạn tin số phận do bạn nắm giữ, thì khi khó khăn trùng trùng hay kể cả thật sự trên đời có thiên mệnh thì cũng đã làm sao đâu, bởi vì “Đức năng thắng số”. Có niềm tin chúng ta sẽ làm được, Niềm tin vững chắc có thể giúp ta dời non lấp bể (Lá thư thứ chín). Sẽ là khó khăn rất nhiều thế nhưng: Đừng thoái chí nản lòng (Lá thư thứ bảy) vì Chỉ khi bỏ cuộc mới gọi là thất bại (Lá thư thứ tám).

Chúng ta, không thể lựa chọn được thời điểm chúng ta sinh ra, cũng có thể không lựa chọn được thời điểm chúng ta mất đi, nhưng chúng ta có quyền lựa chọn cách bản thân sống và nỗ lực cố gắng.

2. Nếu muốn may mắn thì cần phải có sự chuẩn bị (Lá thư thứ hai)

Ngài Rockefeller nói rằng: Trong mắt của những kẻ phàm phu tục tử tầm thường thì vậy may luôn là thứ luôn sẵn có hoặc ngẫu nhiên đạt được. Chỉ cần thấy có người quen đạt được thành tích trong học tập, thăng quan tiến chức nơi làm việc hay bất kỳ thành tựu ở lĩnh vực nào, người ta thường xem đó là nhờ may mắn. Thế nhưng, thật sự có một chân lý vĩ đại giúp con người có thể đạt được thành công đó chính là: Mỗi người đều là nhà thiết kế và kiến trúc sư cho vận mệnh của chính mình.

Chuẩn bị trong thương trường cũng giống như những người chỉ huy trên chiến trường, khi lựa chọn mục tiêu tấn công, cần phải biết chọn loại vũ khí tác chiến, phương pháp chiến đấu, thời điểm tấn công, tìm ra điểm yếu của kẻ địch để tấn công đạt hiệu quả cao nhất, một cách triệt để. Cũng giống như cuộc chiến trên thương trường của chính ông Rockefeller đã phải trải qua, mọi sự chuẩn bị đều có ý nghĩa lớn lao, thay vì phó mặc cho số phận như các công ty đối thủ của mình, dần dần rút lui, phá sản hoặc bị thâu tóm, thì ông đã chính là người đứng lên trở thành doanh nghiệp thu mua các công ty lọc dầu ấy để gây dựng cả một đế chế sau này.

“Cố gắng hết mình, may mắn sẽ đến!” – Đó chính là câu Slogan mà tôi đã sử dụng đâu đó cả chục năm trên tiểu sử Facebook của cá nhân mình. Cũng chính bởi vì tôi cảm nhận được khi con người ta đã cố gắng hết mình thì nếu may mắn là một cái cây thì sự nỗ lực, cố gắng đó là chất liệu, là điều kiện để cái cây có thể nảy mầm. Đến khi đọc cuốn sách này thì tôi đã làm rõ thêm được lý tưởng ấy của mình, cố gắng thuộc phạm trù “ý chí” còn chuẩn bị thuộc phạm trù “hành động”. Hai điều ấy vừa biện chứng, vừa bổ trợ, làm sáng tỏ lẫn nhau. Hãy cứ cố gắng thêm một lần chuẩn bị kỹ càng, thì may mắn ắt hẳn sẽ đến sớm. Cũng như hạnh phúc, may mắn đối với tôi luôn hiện hữu quanh đây, thay vì mải mê kiếm tiền, hay là chúng ta học cả cách nhận diện ra chúng.

Liên hệ bản thân với hành trình đầu tư của mình: Tôi biết rằng chọn lựa được một mã cổ phiếu có tiềm năng sinh lời để đầu tư là vô cùng khó. Chúng ta không thể nhắm mắt mua bừa rồi thắp nhang muỗi cầu mong mã chứng khoán đó tăng giá trong mù quáng và vô vọng. Thế nên, tôi đã rất nỗ lực học tập, tìm tòi, nghiên cứu kiến thức từng ngày để hiểu về những mã cổ phiếu, doanh nghiệp mình đầu tư, từ đó, có thể là “một ngày nắng đẹp”, khi mã cổ phiếu đó giảm giá vì cả thị trường hoảng loạn vì bất kỳ lý do gì thì cũng là lúc, tôi cảm thấy may mắn của bản thân đến rồi (bằng việc mua cổ phiếu ấy giá siêu hời).

3. Chỉ có thể tin tưởng vào bản thân (Lá thư thứ mười)

Ở xã hội, lợi ích là tấm gương phản chiếu bản chất con người. Khi đứng trước nó, toàn bộ bản chất con người liên quan đến luân thường đạo lý đều sẽ hiện ra, vừa nhìn là thấy hết. Lợi ích gần như là loại vũ khí sắc bén nhất; những con người, chủng tộc và quốc gia vốn dĩ chung sống hòa bình với nhau giờ lại lừa dối lẫn nhau, thậm chí đối đầu với nhau vì mối quan hệ lợi ích. Qua những trò lừa lọc, dối trá, thậm chí là cướp bóc, chém giết, chiến tranh, ta sẽ thấy bóng dáng của những kẻ chạy theo lợi ích. Những kẻ ấy, thay vì chúng ta là chủ nhân của tâm hồn mình, thì họ lại là nô lệ của các lợi ích họ theo đuổi. Trong cuộc đời, sẽ có tình bạn chân thành nhưng riêng trò chơi kinh doanh, bản chất chính là hoạt động giữa người với người với những toan tính mưu lợi không hồi kết.

Có những người chúng ta vừa giúp họ qua ngưỡng bờ phá sản thì họ sẽ quay lại nhòm ngó thôn tính chính chúng ta, thực tế qua ví dụ của ông trong quá trình mua lại các doanh nghiệp lọc dầu. Ông đã giúp một công ty lọc dầu nhưng sau khi cầm tiền của ông thì những người đó trở thành kẻ gian xảo, ích kỷ và vô ơn, trở mặt thành địch. Điều mà khiến ông thấy tồi tệ vì trong trò chơi kinh doanh ấy, người mà hôm nay là bạn thì ngày mai hoàn toàn có thể là kẻ thù. Sau khi nếm trải đủ trò dối trá và những lời bịa đặt ông tự nhủ đầy bất lực: Chỉ có thể tin tưởng chính mình, bởi chỉ có như vậy, chúng ta mới không bị người khác lừa gạt. Thế nhưng cái gì cũng có hai mặt, giao thiệp với những người khốn nạn cũng sẽ làm bản thân ta khôn ngoan hơn.

Quan điểm này tôi rất thích, tuy vậy thì tôi nghĩ nên hiểu thêm theo hướng: Không có tâm hại người, nhưng nên có tâm phòng người. Trên đời này, mình không hại người nhưng không có nghĩa là người khác không hại mình, cũng giống như việc bạn không ăn thịt cọp, không có nghĩa là cọp sẽ chừa mạng cho bạn về.

Còn về sự vô ơn, tôi cảm thấy có nhiều người suy nghĩ kiểu: Bạn có 10 phần, bạn cho người ta 9 phần, thì đôi khi, có những người họ không cảm động hay biết ơn phần được cho đó đâu, thậm chí họ còn cho rằng chúng ta còn nợ họ 1 phần. Thế nên “Đi với Bụt thì mặc áo cà sa, đi với ma thì mặc áo giấy”, hãy tốt với những người xứng đáng. Bởi vì, trong thực tế, chẳng hiếm thấy nhiều người được cho mượn nhà, nhưng sau đó nổi lòng tham chiếm đoạt luôn căn nhà đó. Xã hội hiện nay có rất nhiều người mải chạy theo vật chất và phù phiếm quá nhiều, đã không còn coi đạo đức là yếu tố cốt lõi để bồi đắp, tu dưỡng và làm nên giá trị của con người.

4. Nuôi dưỡng tâm hồn (Lá thư thứ ba mươi sáu)

Giống như cảm giác thèm ăn của cơ thể, chúng ta cũng có cảm giác thèm ăn về mặt tinh thần. Tuy nhiên, nhiều người lại thường lấy cớ không có thời gian, nhẫn tâm khiến tâm hồn phải chịu nỗi khổ đói khát. Trong thời đại chúng ta đang sống, ta sẽ thường nghe người ta nói rằng bỏ bữa trưa là chuyện lớn, nhưng lại chưa từng nghe thấy ai lên tiếng rằng lần cuối cùng thỏa mãn con đói trong tâm hồn là khi nào. Chẳng lẽ tất cả chúng ta đều có tinh thần dồi dào ư? Tất nhiên là không. Trong thế giới của chúng ta, đâu đâu cũng thấy những người thiếu thốn về mặt tinh thần. Những người sống trong sự u uất, tiêu cực, thất bại, chán nản nhưng hầu hết họ đều xua tay từ chối những cơ hội nuôi dưỡng tâm hồn, để mặc tâm hồn dần trở nên xám xịt.

Tâm hồn là ngôi nhà thực sự của mỗi người, và việc chúng ta tốt hay xấu đều phụ thuộc vào cách ta nuôi dưỡng nó. Bởi vì mọi thứ bước vào ngôi nhà này đều có công dụng riêng, chúng có thể mang tính kiến tạo, chuẩn bị hành trang cho tuơng lai của ta hoặc mang tính phá hoại, làm giảm những thành tựu trong cuộc sống tương lai. Động lực dẫn dắt con người ta leo lên đỉnh cao chính là động lực tinh thần được thường xuyên tưới tắm và bồi đắp. Những người sở hữu cuộc sống thành công họ hiểu rằng cũng giống như cơ thể, tinh thần phải được nuôi dưỡng thường xuyên, và việc nuôi dưỡng cơ thể, tâm lý lẫn tinh thần phải được chăm sóc riêng biệt.

Đó là lý do tại sao, tôi rất thích đọc những cuốn sách hay, cũng như đã nêu cảm nhận của bản thân từ việc đọc sách, hiểu biết và vận dụng các kiến thức từ sách vở vào cuộc sống thông qua Blog cá nhân này, các bạn có thể đọc thêm tại: Giới thiệu đôi chút về Blog của tôi.

Nhưng mọi sự trên đời, chẳng phải vì khó đạt được nên nó mới có giá trị, bởi có quý giá nên người ta mới quý trọng. Trong cuốn sách này, 38 lá thư cũng như 38 bài học vô cùng giá trị, đáng để chúng ta học tập. Để rồi một ngày nào đó, chúng ta sẽ đều nhận ra “May mắn do mình tạo ra, số phận do mình quyết định”.

Rất đề nghị mọi người tìm đọc cuốn sách này nhé!

Mục lục cuốn sách