Đầu tư vàng có phải là một kênh đầu tư hiệu quả?

Nhân dịp giá vàng lần đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 100 triệu đồng/lượng, mình muốn lưu lại chút quan điểm cá nhân về việc: Đầu tư vàng có phải là một kênh đầu tư hiệu quả?

1. Lịch sử giá vàng thế giới và giá vàng SJC giai đoạn từ năm 1995 đến 2025

Để có thể phân tích và trả lời cho câu hỏi nêu trên, chúng ta cùng nghiên cứu “hành trình” biến động của giá vàng trong khoảng 30 năm vừa qua.

“Lịch sử không chỉ là việc nhắc lại quá khứ để biết quá khứ, mà là để hiểu hiện tại và biết tương lai”. – Dăm ba cái tuổi trẻ | Spiderum –

Để dễ đối sánh giá vàng thế giới (vàng nhẫn) và giá vàng SJC (vàng miếng) khoảng 30 năm (1995-2015), mình đã vẽ biểu đồ dưới đây:

Biểu đồ được tác giả vẽ bởi công cụ Genspark (Xem chi tiết tại đây)

(Số liệu được thu thập từ Ngân hàng nhà nước Việt Nam và Investing.com)

Nhìn vào biểu đồ và bảng số liệu trên có thể đưa ra vài nhận định ngắn:

• Giá vàng thế giới (vàng nhẫn) và giá vàng SJC (vàng miếng) thường biến động, diễn biến đồng pha với nhau;
• Trong dài hạn, giá vàng có xu hướng tăng.
• Giữa các lần tăng giá đều có sự điều chỉnh (giảm giá).
• Giá vàng thường tăng mạnh khi có bất ổn kinh tế toàn cầu (2008 – Khủng hoảng kinh tế; 2020-Đại dịch Covid-19) hoặc khi có bất ổn địa chính trị (2022-Xung đột Nga-UKraine).
• Về rủi ro: Trong 30 năm thì giá vàng thế giới (vàng nhẫn) giảm 10/30 lần, giá vàng SJC (vàng miếng) giảm 03/30 lần.

Trong đó:

1.1. Diễn biến giá vàng thế giới (vàng nhẫn) qua từng giai đoạn và nguyên nhân

Nhìn lại 30 năm qua, giá vàng thế giới đã trải qua nhiều biến động lớn, với những đợt tăng giá mạnh mẽ và giai đoạn giảm sâu, phản ánh tình hình kinh tế và chính trị toàn cầu:

Giai đoạn 1995-2000: Giá vàng tương đối ổn định, dao động quanh mức 384 USD/ounce vào năm 1995 và giảm xuống khoảng 279 USD/ounce vào năm 2000. Mức giá thấp nhất trong giai đoạn này là 252 USD/ounce vào năm 1999. Sự ổn định này chủ yếu do kinh tế toàn cầu đang trong giai đoạn phục hồi sau các cuộc khủng hoảng đầu thập niên 1990.

Giai đoạn 2000-2011: Đây là thời kỳ tăng giá mạnh của vàng. Từ mức 279 USD/ounce năm 2000, giá vàng thế giới tăng lên tới đỉnh cao 1.896 USD/ounce vào năm 2011, tương đương mức tăng gần 7 lần. Nguyên nhân chính là do khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, sự suy yếu của đồng USD và nỗi lo về lạm phát.

Giai đoạn 2011-2015: Sau khi đạt đỉnh, giá vàng bắt đầu giảm và duy trì xu hướng giảm trong 3 năm liên tiếp. Giá vàng xuống còn khoảng 1.060 USD/ounce vào cuối năm 2015, giảm gần 44% so với đỉnh năm 2011.

Giai đoạn 2016-2019: Thị trường vàng dần phục hồi, với giá vàng tăng từ mức 1.151 USD/ounce vào cuối năm 2016 lên 1.523 USD/ounce vào cuối năm 2019.

Giai đoạn 2020-2025: Đại dịch COVID-19, căng thẳng địa chính trị và lạm phát toàn cầu đã đẩy giá vàng lên mức cao mới. Năm 2020, giá vàng lần đầu tiên vượt ngưỡng 2.000 USD/ounce. Đến năm 2025, giá vàng đã đạt mức 3.125 USD/ounce (tháng 3/2025), thiết lập kỷ lục mới trong lịch sử.

1.2. Diễn biến giá vàng SJC (vàng miếng) qua từng giai đoạn và nguyên nhân

Thị trường vàng Việt Nam có những đặc điểm riêng, vừa chịu ảnh hưởng từ thị trường thế giới, vừa bị tác động bởi các yếu tố nội địa. Trong 30 năm qua, giá vàng SJC đã có những biến động đáng kể:

Giai đoạn 1995-2000: Giá vàng dao động ở mức khá thấp, khoảng 5-6 triệu đồng/lượng. Đây là thời kỳ kinh tế Việt Nam mới bắt đầu mở cửa và hội nhập.

Giai đoạn 2000-2011: Năm 2003-2004, giá vàng vượt ngưỡng 792.000 VND/chỉ (tương đương khoảng 8 triệu đồng/lượng); Năm 2008, giá vàng khoảng 1.764.000 VND/chỉ (tương đương 17,6 triệu đồng/lượng); Năm 2011, giá vàng đạt đỉnh 49 triệu đồng/lượng vào tháng 8, lập kỷ lục tại thời điểm đó.

Giai đoạn 2011-2013: Sau khi đạt đỉnh, giá vàng SJC bắt đầu giảm, xuống còn khoảng 35 triệu đồng/lượng vào giữa năm 2013. Đặc biệt, năm 2012 là thời điểm vàng SJC được chọn làm thương hiệu vàng miếng của Nhà nước, loại vàng làm chuẩn cho toàn quốc.

Giai đoạn 2014-2018: Giá vàng tương đối ổn định, dao động trong khoảng 35-37 triệu đồng/lượng, ít biến động mạnh.

Giai đoạn 2019-2020: Giá vàng tăng mạnh trở lại, đạt khoảng 60 triệu đồng/lượng vào tháng 8/2020.

Giai đoạn 2021-2025: Giá vàng tiếp tục xu hướng tăng, đặc biệt là từ cuối năm 2023 đến nay. Đến nay (tháng 3/2025), giá vàng SJC đã vượt mốc 100 triệu đồng/lượng, thiết lập kỷ lục mới trong lịch sử.

2. Hiệu suất đầu tư so với các kênh đầu tư khác trong 30 năm qua

Để có cách nhìn đầy đủ và tổng quan, tôi đã lập bảng chi tiết dưới đây để so sánh việc đầu tư vàng với một số kênh đầu tư phổ biến khác.

3. Một số quan điểm về kênh đầu tư vàng

Hiện nay có nhiều quan điểm của các nhà đầu tư, chuyên gia tài chính về việc vàng có hay không phải là một kênh đầu tư hiệu quả. Trong đó:

3.1. Quan điểm ủng hộ vàng như một kênh đầu tư

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính): “Vàng luôn được xem là tài sản trú ẩn an toàn khi nền kinh tế có những bất ổn. Trong lịch sử, giá vàng thường tăng mạnh trong các giai đoạn khủng hoảng, như chúng ta đã thấy trong khủng hoảng tài chính 2008 hay đại dịch COVID-19 năm 2020.”

Hội đồng Vàng Thế giới (WGC): “Từ năm 1971, vàng đã tăng giá trung bình 8% mỗi năm, vượt qua tỷ lệ lạm phát, giúp bảo toàn giá trị tài sản trong dài hạn. Đặc biệt, vàng thường có mối tương quan âm với các tài sản khác như cổ phiếu, giúp đa dạng hóa danh mục đầu tư.”

TS. Nguyễn Trí Hiếu: “Vàng nên được coi là hàng hóa thông thường và là kênh đầu tư chính đáng, cần được tôn trọng. Trong văn hóa châu Á, đặc biệt là Việt Nam, vàng không chỉ là công cụ đầu tư mà còn mang ý nghĩa văn hóa và tâm lý.”

3.2. Quan điểm phản đối vàng như một kênh đầu tư

Gerard Do (Tác giả cuốn sách “Nguyên tắc cơ bản trong đầu tư”) nhận định: “Vàng không phải là một kênh đầu tư tốt, mà chỉ đơn thuần là một kênh trú ẩn tốt mỗi khi khủng hoảng kinh tế xảy ra. Vàng có thể tăng giá nhanh khi nền kinh tế xảy ra bất ổn, nhưng giá vàng cũng sẽ hạ rất nhanh khi nền kinh tế dần phục hồi.”

TS. Lê Anh Tuấn (Giám đốc Đầu tư của quỹ Dragon Capital): “Vàng có giai đoạn tăng giá mạnh, nhưng nhìn về dài hạn 10-50 năm thì vàng không phải kênh đầu tư vượt trội so với các kênh khác. Biến động giá vàng rất khó để đoán và hiệu suất đầu tư không cao như nhiều người nhận định. Trên thang điểm 5 về hiệu suất các kênh đầu tư, vàng chỉ được 2-2,5 điểm, ở mức trung bình.”

Warren Buffett (nhân vật vĩ đại trong đầu tư này chắc hẳn ai cũng biết) nhận định: “Vàng không tạo ra giá trị gì. Nó không sinh sản, không sản xuất bất cứ thứ gì. Nếu bạn mua một ounce vàng hôm nay và giữ nó trong một trăm năm, bạn vẫn chỉ sở hữu một ounce vàng và nó không làm gì cho bạn trong khoảng thời gian đó.”

3.3. Quan điểm trung lập – Vàng như một phần của danh mục đầu tư đa dạng

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TPHCM): “Thay vì dồn toàn bộ vốn vào vàng, nhà đầu tư nên phân bổ khoảng 10-20% danh mục để phòng thủ rủi ro. Việc nắm giữ quá nhiều vàng trong danh mục có thể khiến nhà đầu tư mất cơ hội từ các kênh đầu tư khác có tiềm năng sinh lời cao hơn.”

Bà Nguyễn Thị Thu Trang (Giám đốc Tài chính, Công ty tư vấn tài chính Việt Wealth Management): “Vàng không phải là kênh đầu tư có thể mang lại lợi nhuận cao trong dài hạn, mà chủ yếu dùng để bảo vệ tài sản trong các tình huống khủng hoảng tài chính. Nhà đầu tư nên lựa chọn kênh đầu tư phù hợp với mục tiêu tài chính của mình.”

Ông Nguyễn Minh Tuấn (Founder TOPI): “Nên coi vàng là một tài sản dài hạn chứ không phải một tài sản đầu cơ mua đi bán lại trong ngắn hạn. Nếu chỉ mua đi bán lại vàng trong ngắn hạn và nghĩ ‘mua vàng rồi vài ngày sau sẽ bán lại’ thì chắc chắn lỗ. Bởi vì khi đó, bạn sẽ chịu ảnh hưởng bởi sự chênh lệch cao giữa giá bán và giá mua vàng.”

KẾT LUẬN

Trả lời cho câu hỏi: Đầu tư vàng có phải là một kênh đầu tư hiệu quả?

Thông qua các dữ liệu (data) về lịch sử diễn biến giá vàng đã trình bày ở các phần trên, quan điểm cá nhân tác giả cho rằng, vàng là một tài sản có thể sinh lời (tăng giá trị) sau một thời gian nhất định bạn nắm giữ nên hoàn toàn có thể xem là một “Kênh đầu tư” với tỉ suất sinh lời khoảng 8-10%/năm. Và do nó là một kênh đầu tư thì cũng sẽ có cách đầu tư hiệu quả và ngược lại. Việc thực hiện chiến lược đầu tư vàng như thế nào để hiệu quả cần dựa trên đầy đủ tiêu chí: Mục đích, giai đoạn kinh tế, đối tượng nhà đầu tư,… khác nhau. Trong đó:

• Về mục đích đầu tư: Mục đích đầu tư thiên về phòng thủ thì có thể xem xét đầu tư vàng và ngược lại.
• Về thời điểm đầu tư: Việc đầu tư vàng không phải phù hợp trong mọi thời điểm mà chỉ phù hợp khi: (1) Khi lạm phát cao; (2) Thời điểm bất ổn địa chính trị; (3) Để đa dạng hóa danh mục đầu tư.
• Về đặc điểm nhà đầu tư: Đầu tư vàng phù hợp với: (1) Nhà đầu tư tìm kiếm sự an toàn và bảo toàn vốn; (2) Người trung và cao tuổi chuẩn bị nghỉ hưu; (3) Nhà đầu tư muốn đa dạng hóa danh mục.

Ví dụ: Bạn là một nhà đầu tư với danh mục đầu tư đa dạng nhưng thiên về phòng thủ. Khi bắt đầu xảy ra bất ổn về tình hình chính trị thế giới, bạn có thể tăng cường mua vàng, tăng tỉ trọng trong danh mục và ngược lại khi tình hình kinh tế thế giới phát triển, bạn có thể bán vàng để giảm tỉ trọng, số tiền này có thể sử dụng để đầu tư vào các tài sản khác có tỉ suất sinh lời cao hơn.

Vận dụng vào bản thân mình là người điều hành một quỹ đầu tư nhỏ và tài chính cá nhân, từ kinh nghiệm của bản thân, mình luôn chú trọng việc quản trị rủi ro trong hoạt động đầu tư với phương châm “Quy tắc thứ nhất: Không được để mất tiền. Quy tắc thứ hai: Không được quên Quy tắc thứ nhất” của ngài Warren Buffett. Theo đó, trong danh mục đầu tư luôn có một phần trong việc đầu tư vàng theo mô hình “Tháp Đầu tư” để tận dụng tối đa tính phòng thủ của vàng nhằm hạn chế rủi ro trong danh mục, đồng thời tận dụng được việc tăng giá của vàng, với mục tiêu hướng tới việc đầu tư bền vững và dài hạn. Việc phân bổ cụ thể về tỉ lệ NAV vào kênh đầu tư vàng cũng phụ thuộc vào các tiêu chí như đã phân tích nêu trên./.