[Sách] Người giàu nhất thành Babylon

Cuốn sách Người giàu nhất thành Babylon của tác giả George Samuel Clason là một tác phẩm kinh điển về quản lý tài chính cá nhân, được viết dưới dạng những câu chuyện ngụ ngôn lấy bối cảnh thành Babylon cổ đại. Thông qua các câu chuyện về những nhân vật như Arkad – người giàu nhất Babylon, hay những nhân vật như anh chàng Bansir và Kobbi, cuốn sách khéo léo truyền tải những bài học vượt thời gian về cách quản lý tiền bạc, xây dựng sự giàu có và đạt được tự do tài chính.

Sau khi đọc và nghiền ngẫm cuốn sách tôi càng hiểu sâu sắc thêm sự khác nhau giữa tư duy “Thịnh vượng” với tư duy “Giàu có”, theo đó bản thân thấy rằng: Thịnh vượng chính là sự giàu có lâu dài, bền vững. Tư duy này tương đồng một câu nói tôi rất thích của tỉ phú Elon Musk thế này:

Mặc dù được xuất bản lần đầu vào năm 1926 (tính đến nay đã gần trăm năm), với nội dung cực kỳ mỏng, nhưng chứa đựng rất nhiều bài học về tư duy tài chính trong sách vẫn giữ nguyên giá trị. Bản thân tôi đã đọc sách, chiêm nghiệm và áp dụng thực tế được một số nguyên tắc trong số đó:

1. Hãy luôn trả tiền cho bản thân trước

Một trong những nguyên tắc nổi tiếng nhất trong sách Người giàu nhất thành Babylon đó là:

Điều này có nghĩa là, trước khi chi tiêu cho bất kỳ nhu cầu nào khác – từ tiền ăn uống, thuê nhà, điện nước internet, đến giải trí – bạn cần trích ra ít nhất 10% thu nhập để tiết kiệm hoặc đầu tư. Arkad, nhân vật chính trong sách, nhấn mạnh rằng việc trả tiền cho bản thân trước là nền tảng để xây dựng sự giàu có.

Bản thân tôi có thói quen tiết kiệm từ rất lâu. Trước đây chỉ nghĩ đơn giản việc tiết kiệm là để dành cho việc gì đó cần đột xuất hoặc phòng trường hợp sau này không có thu nhập. Nhưng chưa bao giờ nghĩ đến việc bản thân cần phải trả tiền cho chính mình như thế. Tư duy này thật sự quá ấn tượng. Người ta thường trả tiền cho người khác, chứ nào ai để ý việc tự trả tiền cho chính mình. Trong khi bản thân mình cũng vô cùng xứng đáng. Tôi cảm giác giống như lời nhắc về việc, bạn muốn yêu thương người khác, trước hết, hãy yêu thương chính bản thân mình.

Một số người có thói quen chi tiêu hết thu nhập của mình, thậm chí là chi tiêu vượt quá thu nhập bằng cách vay nợ, trả góp. Kết quả là họ không có khoản tiết kiệm hay đầu tư nào để đảm bảo tương lai tài chính hoặc lâm vào khủng hoảng khi biến cố hoặc thiên tai ập đến (ví dụ như sự kiện Covid-19 vừa qua). Nguyên tắc “trả tiền cho bản thân trước” buộc bạn phải ưu tiên tương lai của mình, thay vì chỉ tập trung vào nhu cầu tức thời. Đây là bước đầu tiên để tạo ra sự khác biệt giữa người làm việc cả đời để trả nợ và người tích lũy được tài sản.

Cách bản thân tôi đã làm: Bạn có thể thiết lập một tài khoản tài chính dùng để tiết kiệm hoặc đầu tư riêng để mỗi khi nhận lương hoặc nhận được khoản tiền nào đó, bằng cách bạn chuyển ngay 10% vào tài khoản ấy. Đây coi như là tiền bạn xây dựng tương lai. Nếu 10% là quá khó lúc đầu, hãy bắt đầu với 5% và tăng dần khi thu nhập của bạn cải thiện và dư dả thì con số này có thể lên đến 80-90%. Nhưng trả tiền cho bản thân không phải là để tiền nằm im trong tài khoản, hãy tìm hiểu về các cơ hội đầu tư để số tiền của bạn sinh lời (tôi sẽ nêu cụ thể trong Nguyên tắc số 3 dưới đây).

Ví dụ, cuối tháng Công ty trả lương cho bạn 10 triệu đồng, ngay lập tức hãy dành ra 1 triệu đồng chuyển vào tài khoản tài chính để tiết kiệm hoặc đầu tư (ví dụ như vàng, cổ phiếu) trước khi chi tiêu cho bất kỳ thứ gì khác. Theo thời gian, số tiền này sẽ tích lũy và tạo ra lãi suất kép, nếu biết cách để nó tiếp tục phát triển, thì nó sẽ như một cỗ máy kiếm tiền cho bạn. Sau 02 năm tích lũy, bạn có 24 triệu, số tiền này không đứng yên, nếu (đơn giản là) gửi ngân hàng với lãi suất 6%/năm thì cuối kỳ gửi bạn có thêm khoảng 1.2 triệu đồng, cũng tương đương với việc thêm 1 lần tiết kiệm 1 triệu đồng. Tuy ít ỏi nhưng góp gió sẽ thành bão.

2. Kiểm soát chi tiêu cá nhân

Arkad – Người giàu nhất Babylon khuyên rằng:

Arkad thấy rằng đa số mọi người thất bại trong việc xây dựng sự giàu có vì họ chi tiêu quá mức vào những thứ không thực sự cần, như mua quần áo hàng hiệu xa xỉ, mua điện thoại đời mới hoặc các tiện nghi không cần thiết. Chi tiêu không kiểm soát là nguyên nhân chính khiến nhiều người rơi vào nợ nần và không thể tiết kiệm. Trong xã hội hiện đại, quảng cáo kích thích tiêu dùng và áp lực xã hội nặng về vật chất thường khiến chúng ta mua sắm vượt quá nhu cầu thực tế. Việc phân biệt giữa “cần” và “muốn” giúp bạn sống dưới mức thu nhập của mình, từ đó có thêm nguồn lực để tiết kiệm và đầu tư.

Ví dụ bạn mới mua 1 chiếc điện thoại Iphone 12Promax 3 năm trước, điện thoại này hiện nay vẫn còn sử dụng tốt, tác vụ thông thường của bản thân bạn chỉ đa phần lướt mạng xã hội, nghe gọi, chụp ảnh bình thường, và điều kiện kinh tế không quá dư dả thì theo như lời khuyên này có thể cân nhắc việc tiếp tục sử dụng chiếc điện thoại này mà không cần thiết phải đổi sang các chiếc điện thoại Iphone 15-16 đời mới.

Quan điểm của riêng tôi: Ngoài việc cân nhắc việc chi tiêu khi mua mới một vật gì đó, thì tôi nghĩ chúng ta cũng có thể rà soát thêm xem cuộc sống của chúng ta có những khoản nào mình có thể tối đa hóa. Đồng ý là cần phải kiểm soát chi tiêu cá nhân nhưng nguyên tắc này chỉ nên áp dụng tương đối chứ không phải áp dụng trong mọi hoàn cảnh. Tùy thuộc vào hoàn cảnh của từng người, nếu bạn có tài chính dư dả, coi điện thoại như một phụ kiện để thể hiện đẳng cấp và xây dựng hình ảnh cá nhân thì hoàn toàn có thể mua Iphone đời mới. Hoặc đơn giản là việc một vài bộ quần áo hàng hiệu, ăn một bữa ăn ngon là cách bạn tự thưởng cho bản thân, người thân, gia đình, tạo động lực cho bản thân mình tiếp tục cố gắng, thì tôi nghĩ bạn hoàn toàn có thể chi trả.

Cách bản thân tôi đã làm: Trước khi mua một số món đồ đắt tiền, tôi thường list chúng trong 1 danh sách, mỗi lần mua tôi sẽ chọn 1 trong số món đồ đó để cân nhắc trong 07 ngày để xem liệu bản thân có thực sự cần nó hay không, trước khi bỏ tiền ra mua chúng. Lấy một ví dụ khác: Một số người bạn của tôi thì có cách tiết kiệm rất hay ho, đó là thay vì sử dụng ô tô xăng đi làm, họ đã tận dụng chính sách miễn phí sạc điện của xe ô tô Vinfast nên mua xe ô tô để sử dụng. Hoặc xét thấy ít sử dụng ô tô nên họ đã bán xe ô tô cá nhân chuyển sang đi xe taxi hoặc thuê xe tự lái mỗi khi cần.

Tóm lại: Nguyên tắc này chỉ áp dụng đối với những người chưa nhiều tiền (như tôi) trong việc phân biệt những món đồ, dịch vụ mình “cần” và “muốn” trước khi chi tiền, để đạt được hiệu quả tài chính tốt nhất. Còn nếu bạn đã quá nhiều tiền thì… chắc cũng không cần quá bận tâm đến nguyên tắc này.

3. Tìm cách khiến đồng tiền của bạn làm việc cho bạn

Arkad nhấn mạnh:

Tiết kiệm (theo Nguyên tắc 1) là bước đầu tiên, nhưng để thực sự giàu có, bạn cần đầu tư để số tiền tiết kiệm ấy của mình sinh lời (giống như bắt tiền “làm việc cho bản thân mình”). Trong cuốn sách, Arkad kể câu chuyện về cách ông đầu tư vào các thương vụ kinh doanh và cho vay có lãi, từ đó gia tăng tài sản của mình.

Việc cho vay có lãi này tương tự với việc chúng ta gửi tiền tiết kiệm hoặc cho người khác vay tiền. Riêng việc đầu tư vào các thương vụ kinh doanh của người khác thì cầnnghiên cứu kỹ khả năng, trình độ và hiểu biết của những người đó vào lĩnh vực đầu tư, để hạn chế rủi ro mất tiền (Nguyên tắc 4).

Đầu tư luôn tiềm ẩn rủi ro, tuy vậy, không nên do sợ rủi ro mà để tiền của bạn nằm im trong két sắt vì sẽ bị mất giá trị do lạm phát. Để vượt qua lạm phát và xây dựng sự giàu có, bạn cần đầu tư vào các tài sản có khả năng sinh lời hoặc bảo toàn giá trị như: Gửi tiết kiệm, Đầu tư vàng, Chứng khoán, Bất động sản hoặc kinh doanh. Đầu tư thông minh giúp tiền của bạn nhân lên theo thời gian nhờ lãi suất kép.

Cách bản thân tôi đã làm: Trước hết tôi luôn tìm tòi học hỏi về đầu tư: Đọc sách, tham gia khóa học hoặc tìm hiểu kiến thức về các kênh đầu tư như: Đầu tư vàng, quỹ chỉ số chứng khoán (ETF), cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản hoặc tự kinh doanh. Sau đó, sử dụng kiến thức đã học, tham gia đầu tư bền vững vào các kênh đầu tư nêu trên để giúp tài sản sinh lợi. Tôi thường ví các đồng tiền của tôi tiết kiệm được như những chiến binh, tôi thả chúng vào thị trường và sau một thời gian nhất định, chúng sẽ quay về và mang theo một số tù binh (đem về lợi nhuận).

Rất nhiều người nói rằng việc tham gia khóa học dạy làm giàu có nghĩa là đang làm giàu cho người dạy/bán khóa học. Tôi thấy nhận định trên là đúng ở Việt Nam hiện nay, khi mà chưa có nhiều cơ chế quản lý, kiểm soát chất lượng khóa học, dẫn đến nhiều khóa học dởm, không hoặc khó áp dụng để kiếm tiền trong thực tiễn. Tuy nhiên, không hẳn khóa học nào cũng vậy, các bạn nên tỉnh táo, cân nhắc khi bỏ tiền tham gia bất kỳ khóa học nào. Việc tham gia các khóa học không xấu, cũng giống như việc chúng ta trả tiền cho giáo viên nhà trường dạy học, nhưng cần phải tìm những nơi uy tín, có kiểm định hoặc đã chứng minh được hiệu quả lâu dài trên thực tiễn để tránh “tiền mất, tật mang”. Mặt khác, trong thời đại công nghệ số, chỉ cần một chiếc máy tính/điện thoại có kết nối mạng, bạn có thể tiếp cận được rất nhiều khóa học, tài liệu của các trường đại học danh tiếng quốc tế được chia sẻ miễn phí trên mạng xã hội, mạng internet,… , bạn hoàn toàn có tự học tại nhà mà không cần tốn tiền mua bất kỳ khóa học nào.

4. Bảo vệ tài sản của bạn khỏi rủi ro

Một nguyên tắc quan trọng khác là:

Arkad cảnh báo rằng đầu tư mạo hiểm hoặc thiếu hiểu biết có thể khiến bạn mất trắng. Ông khuyên nên tìm kiếm lời khuyên từ những người có kinh nghiệm và chỉ đầu tư vào những gì bạn hiểu rõ.

Lời khuyên của Arkad làm mình nhớ đến câu nói nổi tiếng của nhà đầu tư huyền thoại Warrent Buffett:

Trong thế giới đầu tư, rủi ro luôn hiện hữu. Những vụ lừa đảo, đầu tư mù quáng hoặc thiếu kiến thức có thể khiến bạn mất đi khoản tiết kiệm cả đời. Đáng sợ nhất là bạn đã quá già để bắt đầu lại từ đầu. Việc bảo vệ tài sản không chỉ là tránh thua lỗ mà còn đảm bảo bạn có đủ nguồn lực, động lực để tiếp tục đầu tư và sinh lời.

Cách bản thân tôi đã làm: Tôi luôn nghiên cứu rất kỹ trước khi đầu tư: Không bao giờ đơn thuần đầu tư bất kỳ thứ gì chỉ vì nghe lời người khác mà cần phải quan sát, tìm hiểu kỹ về thị trường, sản phẩm và rủi ro liên quan. Trong đó, tôi thường tìm kiếm cố vấn đáng tin cậy, tham khảo ý kiến từ các chuyên gia tài chính hoặc những người có kinh nghiệm thực tế.

Ví dụ khi nghiên cứu một cổ phiếu cụ thể: Tôi thường nghiên cứu rất kỹ về lợi thế cạnh tranh, năng lực lãnh đạo của người quản lý, hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó, để hiểu rõ doanh nghiệp có hay không làm ăn có lãi, nếu có khó khăn thì khó khăn đó do nguyên nhân nào gây ra, có phải do hoạt động kinh doanh kém hiệu quả, ban lãnh đạo thiếu minh bạch, cổ phiếu bị thổi giá hay chịu ảnh hưởng chung từ dịch bệnh, tình hình kinh tế chung. Việc một doanh nghiệp trả cổ tức cho bạn, đa phần là do họ kinh doanh hiệu quả, có lãi, nhưng cũng không thiếu trường hợp, họ làm ăn thua lỗ, nhưng thực hiện “thủ thuật” để bơm thổi giá. Học hỏi cách đọc báo cáo tài chính và định giá giá trị cổ phiếu để xác định thị giá hiện tại có hay không để tham gia đầu tư. Vì có nhiều công ty mặc dù rất tốt nhưng thị giá đã quá cao để có thể tham gia đầu tư.

Một ví dụ khác, khi tôi tham gia đầu tư vào tiền điện tử (đầu tư mạo hiểm), tôi cũng đã dành rất nhiều thời gian nghiên cứu về công nghệ blockchain, lựa chọn sàn giao dịch uy tín, cách thức lưu trữ an toàn, hiệu quả cũng như xác định chỉ đầu tư số tiền mà bản thân có thể chấp nhận mất. Tuy nhiên, rủi ro cao cũng đồng nghĩa với tỉ lệ phân bổ vốn đầu tư sẽ rất nhỏ để đảm bảo thực hiện nguyên tắc bảo vệ tài sản khỏi rủi ro.

5. Gia tăng khả năng kiếm tiền

Cuối cùng, Arkad khuyên:

Ông nhấn mạnh rằng sự giàu có không chỉ đến từ tiết kiệm và đầu tư, mà còn từ việc nâng cao giá trị bản thân để kiếm được nhiều tiền hơn. Thu nhập của bạn là công cụ rất quan trọng để xây dựng sự thịnh vượng, đặc biệt là trong giai đoạn đầu của hành trình đầu tư tài chính, thì dường như thu thập của bạn là nguồn tiền duy nhất để bạn dùng để tiết kiệm và đầu tư. Nếu bạn không ngừng nâng cao kỹ năng và kiến thức, bạn có thể tăng thu nhập, từ đó có nhiều tiền hơn để tiết kiệm và đầu tư. Trong một thế giới thay đổi nhanh chóng, việc học hỏi liên tục cũng là chìa khóa để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Cách bản thân tôi đã làm: 

Ưu tiên học tập suốt đời: Bởi vì người ta có thể lấy đi mọi thứ của bạn, trừ kiến thức ở trong đầu bạn.

Có một người bạn đã từng nói với mình việc học tập suốt đời cũng giống bản thân đang “Theo đuổi sự ưu tú”. Thế nên, để không bị thụt lùi với thời đại và duy trì lợi thế cạnh tranh, tôi luôn cố gắng dành thời gian để tìm tòi, học hỏi những kiến thức mới, liên tục bồi đắp những kiến thức giá trị cho bản thân trong thời đại số thay đổi nhanh chóng, ví dụ học hỏi về việc sử dụng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào công việc.

Vận dụng sức mạnh công nghệ vào cuộc sống, tiết kiệm thời gian, nâng cao hiệu quả, hiệu suất công việc. Trong đó tôi thường ứng dụng Notion để ghi chép, Google Calendar để quản lý lịch trình làm việc, sử dụng Google Drive để lưu trữ đám mây, chia sẻ dữ liệu,… Từ đó tiết kiệm thời gian, có nhiều thời gian để kiếm thêm việc làm gia tăng thu nhập.

Kết luận

Người giàu nhất thành Babylon không chỉ là một cuốn sách về tài chính, mà còn là một hướng dẫn về tư duy và cách thức để đạt được sự thịnh vượng. Năm nguyên tắc nền tảng (cũng là 05 bài học lớn) nêu trên phù hợp với tất cả mọi người, bất kể thu nhập hay hoàn cảnh nào. Những câu chuyện ngụ ngôn trong sách nhắc nhở chúng ta rằng sự giàu có không đến từ may mắn, mà từ kỷ luật, kiên nhẫn và sự học hỏi không ngừng. Bằng cách kiên trì, lì lợm áp dụng những bài học này vào cuộc sống, tôi tin chúng ta có thể từng bước tiến tới sự thịnh vượng bền vững và tự do tài chính.

Hãy bắt đầu ngay hôm nay bằng một hành động nhỏ: Hãy bắt đầu học hỏi và trích ngay 10% thu nhập từ tiền lương tháng này của bạn để lập quỹ tiết kiệm, xây dựng “đội quân tiền giấy” hùng mạnh – nơi mà bạn chính là tướng quân dũng mạnh, bằng việc thả chúng vào chiến trường và sau một thời gian nhất định, chúng sẽ quay về và mang theo một số tù binh (đem về lợi nhuận). Và công việc của chúng ta lại tiếp tục thả chúng cùng các tù binh này đi chinh chiến và đem về thật nhiều các tù binh khác.

Nếu bạn đã đọc sách và có nhiều bài học thú vị hơn nữa, đừng ngần ngại để lại bình luận, tôi rất thích được lắng nghe và học hỏi từ các bạn.

Và cuối cùng, hành trình vạn dặm nào cũng đều bắt đầu bằng một bước chân. Chúc các bạn may mắn trên hành trình đầu tư và tự do tài chính của bản thân!